اتکا و تعدیل Reversal and moderation bias یک نوع سوگیری شناختی است. افراد عموما برای تخمین یک متغیر با مبنا قرار دادن یک رقم اولیه ذهنی(نقطه اتکا) –براساس سوابق گذشته- شروع به محاسبه  می‌کنند و سپس سعی می‌کنند روی این رقم، تعدیل مثبت یا منفی مورد نظر خود را انجام دهند تا اطلاعات جدید حاصل شود. البته این تعدیل غالبا ناقص بوده و نتیجه آن سوگیرانه است.

فرض کنید از شما سوال شود که جمعیت کانادا بیش از 20 میلیون نفر است یا کمتر. در این فرض روشن است که پاسخ شما دو حالته است، یا بیشتر از 20 میلیون یا کمتر از آن. حال اگر از شما پرسیده شود که میزان جمعیت مطلق کانادا را حدس بزنید، تخمین شما به احتمال زیاد نزدیک به 20 میلیون نفر خواهد بود زیرا شما مانند بسیاری از افراد دیگر عموما در معرض سوگیری اتکا ناشی از پاسخ قبلی خود قرار می‌گیرید.

این سوگیری برای سرمایه‌گذاران نیز رخ می‌دهد، گاهی سرمایه‌گذاران روی وضعیت یک کشور، اقتصاد  یا شرکت معین اتکا می‌کنند. به عنوان مثال در دهه 1980 ژاپن یک قدرت اقتصادی محسوب می‌شد و بسیاری از سرمایه‌گذاران معتقد بودند این برتری برای چند دهه ادامه خواهد داشت. اما این کشور در سال های پایانی دهه 80 دچار رکود شد.

از این سوگیری می‌توان در مذاکرات هم استفاده کرد. بسیاری از متخصصین امور مذاکره معتقدند یکی از طرفین مذاکره می‌تواند با ارائه یک پیشنهاد قیمت و با یک شرط مشخص، مذاکره را شروع کند، در این صورت پیشنهاد طرف مقابل تحت تاثیر او قرار خواهد گرفت که همان انعکاس اتکاء است.

 

تجویز راهبردی :

برای رفع این سوگیری در هنگام سرمایه‌گذاری می‌توان چنین سوالاتی را پرسید:

آیا من موقعیت را به طور منطقی تجزیه و تحلیل کرده‌ام، یا اینکه پیشنهاد فروشی داده‌ام که به قیمت از پیش تعیین شده(نقطه اتکاء) دست یابم؟

آیا تخمین عقلایی است یا این که تحت‌تاثیر قیمت‌های گذشته است(اتکاء)؟

 

  • لطفا درصورت تمایل تجارب خود را با ما در میان بگذارید.